Əдеби шығармадағы психологизмді анықтау
Курс сипаттамасы
Бұл курста жалпы әдеби мұраға, ондағы көркемдік шындыққа анықтама, түсініктеме беріледі. Психологиялық талдау жасаудың ғылыми негізі ғалымдар талдауымен, көзқарасымен, дәйексөздермен нақтыланады.
Психологиялық бейнелеу құралдарының, психологизмнің түрлері сараланып беріледі.Тереңдетілген бөлімде табиғаттың жайсыздығы мен кейіпкер тағдырының ауырлығы бірімен-бірі егіз секілді үйлесуі көркем шығарманы талдау негізінде беріледі.
Портрет, пейзаж, қайта оралу сарыны, ішкі иірімдер, ішкі монолог, көпүнділік, яғни, адам-табиғат байланысы көркемдік, аналитикалық, динамикалық тәсілдермен дәлелденеді.
Қаламгер туындыларындағы хатты көркемдік мәнде жұмсау арқылы кейіпкердің даралық сипаттары, мінез иірімдері кеңінен ашылады. Адамдар қарым-қатынасындағы хаттың рөлі арқылы кейіпкерлердің жан әлемін жарқырата ашу көркем шығармадан алынған мысалдан көрінеді.
Курс бағдарламасы
Курс мазмұны
Дәріс бөлімінде жалпы әдеби мұраға, ондағы көркемдік шындыққа анықтама, түсініктеме беріледі. Психологиялық талдау жасаудың ғылыми негізі ғалымдар талдауымен, көзқарасымен, дәйексөздермен нақтыланады. Психология ілімінің іргетасын қалаушы, жалғастырушы әлемдік, ресейлік, қазақстандық ғалымдар еңбектері негізінде талдау жүргізіледі. Психологиялық бейнелеу құралдарының, психологизмнің түрлері сараланып беріледі.
Тереңдетілген бөлімде табиғаттың жайсыздығы мен кейіпкер тағдырының ауырлығы бірімен-бірі егіз секілді үйлесуі көркем шығарманы талдау негізінде беріледі. Адамдар қарым-қатынасындағы хаттың рөлі арқылы кейіпкерлердің жан әлемін жарқырата ашу көркем шығармадан алынған мысалдан көрінеді. Адам болмысының сан қырлы құпиясын ашуда қарымды қаламгерлер психологизм үрдісін талдау, дәлелдеу арқылы жеткізеді.
Әдістемелік бөлімде «Ақбілек» романындағы тұнып тұрған психологизмнің көріністері кейіпкерлер бейнесі арқылы нақты, жан-жақты талдау түрінде беріледі. Жетекші, қозғаушы сұрақтар негізінде қорытынды жасалады, сыртқы жанама мінездеу және ішкі сезім иірімдері психологиялық терминдермен айқындала түседі. Оқиға желісі бойынша суреттермен сәйкестендіру тапсырмасы орындалады.
Курс туралы кері байланыс
Курс мақсаттары
Бірінші мақсат
Әдеби шығарма жайлы, ондағы адам жаны туралы, оның әрқайсысымен жеке-жеке сұхбаттасқанда ішкі сезімнің ішкі қырлары көрінетінін жайында білемін
Екінші мақсат
Қаламгерлер шығармаларын, ондағы табиғат пен адам тағдырындағы үедестірімен танысамын
Үшінші мақсат
Ішкі монолог, диалог, вербалды, бейвербалды бейнелеу құралдарын пайдалану арқылы талдау жасаймын
Төртінші мақсат
Психологизмді жеке адам тағдырымен тереңдете салыстыра талдауды;
бағдарлама негізінде берілген прозалық жанрдағы шығармаларды психолоигзмнің бейнелеу құралдары арқылы талдауды үйренемін